(Intervistë dhënë të përditshmes”Epoka e Re”, datë 25 janar 2011)


- Për politikanët kam një mesazh shume të drejtpërdrejtë: ta respektojnë njëri-tjetrin, sepse Kosova nuk është e asnjërit prej tyre, por e të gjithëve dhe këtë do të duhej ta kishin parasysh kur të marrin vendime të rëndësishme për Kosovën. Nëse e konsiderojnë veten’përfaqësues të popullit’, të mendojnë më shumë për popullin sesa për veten. Madje, kur të vendosin ‘në emër të popullit’, ta bëjnë këtë ‘në konsultim me popullin’.

 

ER: Z. Stavileci si i vlerësoni zhvillimet e fundit politike në Kosovë?

STAVILECI:
Kosova po jeton sot në një kohë tensionesh  politike: të brendshme shqiptare, për shkak të mospajtimeve brendapartiake, veçanërisht  rreth zgjedhjeve dhe krijimit të koalicioneve qeverisëse të vendit; me serbët në veriun e saj, për shkak  të padëgjueshmërisë së tyre ndaj institucioneve të Kosovës dhe përpjekjeve për të “ruajtur  një pjesë të Serbisë” në  territorin e Kosovës, dhe  me ndëkombëtarët, për shkak të neglizhencës së tyre për t’i hapur rrugë proceseve që “bashkojnë pjesët e ndara” të Kosovës dhe për të vendosur  një rend kushtetues. Kosova njëkohësisht  po ballafaqohet edhe me tensione sociale të cilat vetëm sa mund t’i rrisin ato politike: shkalla e lartë e papunësisë, përqindja e lartë e të varfërve...Kosova po përballet sot, edhe me mungesën e shtetit të së drejtës, edhe me monopolet politike, edhe me dukuri negative,veçanërisht me korrupsion në përmasa marramendëse dhe shqetësuese. E kemi të qartë se korrupsioni është i përhapur kudo nëpër botë, por problemi është se te ne “ka marrë azil”.    
Zhvillimet e fundit politike në Kosovë janë shprehje e degradimit të vetë politikës, e degradimi i politikës,në parim, ndodh në shoqëritë të cilat nuk arrijnë ende të “emancipohen politikisht”, saqë, ndonjëherë, keni përshtypjen sikur në të bëhen vetëm  “hapat e parë në politikë”. Difektet që e kanë shoqëruar dhe që vazhdojnë ta shoqërojnë politikën në Kosovë kanë prodhuar një qeverisje të paefektshme, një shkallë të lartë të papajtueshmërisë në drejtimin e shoqërisë, një ç’rregullim të veprimit institucional dhe, së fundi, një “palë  zgjedhje”, as të lira dhe as të ndershme, një demokraci të lënduar dhe një elektorat të zhgënjyer, në përmasat që mund vënë në pyetje dhe të ardhmen demokratike të saj.
Forcave politike në Kosovë u kanë munguar dhe vazhdojnë t’u mungojnë: së pari, bashkërendimi i veprimeve politike; gatishmëria  dhe maturia politike për “vendime të mëdha”;  guximi politik  në “situatat problemore” dhe, para së gjithash, e katërta,  shkathtësia diplomatike në “sjellje  me ndërkombëtarët”.
Më shumë se njëqind vjet më parë, Veberi kishte diferencuar dy kategori politikanësh: ata që hyjnë në të për t’ia dhënë idetë dhe alternativat dhe ata që hyjnë në të për “të marrë prej saj”. Kosova ka nevojë për të parët; të dytët nuk i mungojnë. Prandaj, më duket si ekzagjeruese pyetja se me “cilat duar duhet të  ndërtohet e ardhmja e Kosovës”, kur dimë se cilat duar mund ta ndihmojnë Kosovën për ta dërguar “aty ku duhet ta dërgojnë”: që ta bëjnë “pjesë të qytetërimit perëndimor”, më konkretisht, që ta bëjnë “pjesë të Evropës”. Gjatë ecjes nëpër këtë rrugë, që nuk do të jetë  as e lehtë dhe as e pamundimshme, politikanët tonë do të duhej që të ishin shumë të kujdesshëm që, me kohë, “ta fitojnë lojën”. Na duhet një “mbrojtje më e fuqishme”dhe një “sulm më agresiv”,  sepse “loja me autogola” nuk mund të fitohet.        
Kushtet dhe rrethanat e tanishme në Kosovë e vështirësojnë pamjen e qartë të ardhmenisë politike dhe të rrumbullakimit të shtetndërtimit të saj. Nuk ka dyshim se edhe zhvillimet e fundit në Shqipëri do të mund ta rëndojnë situatën politike në Kosovë.  

Nuk bëhet fjalë për gjendje të rënduar vetëm në një fushë

ER: A kemi krizë politike në vend?

STAVILECI:
Kosova po ballafaqohet me një gjendje të rëndë në disa fusha. Pra, nuk bëhet fjalë për gjendje të rënduar vetëm në një fushë. Kur bëhet fjalë për krizën, përgjithësisht mendohet në gjendjen e rëndë në ekonomi, në shtimin e papunësisë, në varfërimin e popullatës, në çrregullimin në më shumë sektorë. Në Kosovë e vërteta flet se ka çrregullime në disa fusha,  përfshirë aty edhe politikën. Gjendje e çrregullt është ajo në të cilën ose “mungon rregulli ose është prishur rregulli”. Në Kosovë, për shkak të zvarritjes së procesit zgjedhor, nuk funksionon Kuvendi si organ ligjvënës dhe, për pasojë, nuk zhvillohet jetë parlamentare, ka mungesë ligjesh dhe ka mangësi rregullimi juridik në shumë fusha të jetës. Në Kosovë ende vepron një qeveri me “mandat të kufizuar”, meqë ajo është e dorëhequr dhe në “largim”. Eshtë e përbërë nga një “grup qeveritarësh”, pothuajse të një “ngjyrimi politik” dhe, ky fakt, e bën ende më të vështirësuar veprimin e saj për “interesa të vendit”. Kriza politike, si rregull, shoqërohet me pakënaqësinë e popullatës me rrjedhat në politikë dhe me rendimentet e saj. Ato, me të vërtetë, janë ende të ulëta. Këtu e ka rrënjën një prej aforizmave të mia që është pëlqyer sa herë që e kam zënë në gojë politikën: “Sikur politikanët të paguheshin sipas rezultateve të punës, do të bëheshin raste sociale!”.   

ER:A është duke dal Kosova jashtë “binarëve” të një shteti normal?

STAVILECI:
Gjëja e parë që duhet të kemi parasysh është se Kosova ende është një “shtet në formim”. Më 17 shkurt 2011 feston trevjetorin e lindjes së tij.
Në pyetjen tuaj i keni vënë thonjëzat te “binarët” e jo te “shteti normal”. Pyetja juaj presupozon se Kosova veç është një “shtet normal” dhe se problemi qëndron aty se ai sikur po “rrëshqet” nga “binarët” e të qenët i tillë. Nëse i referohemi teorisë së

shtetit, theksojmë se ajo nuk ndalet te  “shtetet normale” dhe  “shtetet jonormale”. Përqëndrohet te  shtetet e fuqishme dhe shtetet e dobta,  te  “shtetet funksionale” dhe te “shtetet jofunksionale”. Kur t’i referohemi Kosovës, e vërteta flet se  Kosova ende nuk
është një “shtet funksional”në kuptimin e plotë, sepse ende nuk vepron në “kapacitetin e plotë” e të qenët shtet. Së pari, në Kosovë ende vepron një prani ndërkombëtare, me mandat ekzekutiv. Së dyti, në Kosovë ende nuk ka një pavarësi dhe sovranitet, çfarë e kanë shtetet e tjera. Së treti, në Kosovë ende ka një “ndarje mandatesh” me ndërkombëtarët dhe ka një “ndërhyrje” të qeverisë së Serbisë,veçanërisht në pjesën veriore të Kosovës, në masën  që Kosova ende nuk ka kompetenca të plota në territor, në kontroll, në ligj dhe në zbatim të tij gjithandej ku Kosovës i thonë  “Kosovë” në Kushtetutën e saj. Përfundimisht, edhe vetë Kushtetuta e Kosovës, ende nuk e ka supremacionion e plotë ndaj  rregullave të tjera, sepse është e “përthekuar” me Planin e Ahtisarit, i cili  ia ka marrë primatin e të qenët “akt më i lartë juridik i vendit”. Prandaj, përpara se të flitej se Kosova është duke dalë prej “binarëve” e të qenët “shtet normal”, do të duhej   të shtrohej  pyetje se kur Kosova, përfundimisht, do të mund të bëhej një “shtet i fuqishëm” dhe një “shtet funksional”.
Sipas Francis Fukuyama (“Ndërtimi i shtetit”), forca e shtetit shprehet me “aftësinë për të formuluar dhe zbatuar politika  dhe aprovuar ligje; për të administruar siç duhet dhe me minimumin e burokracisë; për të kontrolluar ryshfetin, korrupsionin dhe mitdhënien; për të pasur një nivel të lartë transparence dhe përgjegjshmërie në institucionet qeveritare dhe më e rëndësishmja për të zbatuar ligjet”. Realizimin e objektivave të Kosovës e të qenët “shtet i fuqishëm” dhe “shtet funksinal”, duhet parë në përputhje me mundësitë e saj.Kosova ende vepron e kufizuar në shumë dimensione.  

ER:Z. Stavileci, vendi ynë si asnjëherë më parë është duke kaluar një proces të vështirë zgjedhor dhe tejet të zgjatur. Cili është vlerësimi juaj për zgjedhjet?

STAVILECI:
Unë e kam shfaqur mendimin tim rreth zgjedhjeve në një shkrim relativisht  të gjatë në revistën “Juristi”, në numrin e dhjetorit 2010.  Po sjell, me këtë rast, vetëm një fragment të vlerësimit tim. Me një fjalë, zgjedhjet në Kosovë i kam quajtur “model se si nuk do të duhej të ndodhte demokracia”. Në të vërtetë, ato sikur  dëshmuan se si mund të dhunohet demokracia.
Në Kosovë “të gjithë vodhën” dhe “të gjithë u vodhën “. Kjo ishte karakteristika e zgjedhjeve. Prandaj, kam shtruar pyetjen: “A thua jemi aq shumë ‘vjedhacakë’, saqë asnjë parti politike nuk mund t’i fitojë zgjedhjet nëse nuk i vjedh ato?”, apo ndoshta kështu ato e kanë  kuptuar demokracinë: se “të jep sa mund të marrësh prej saj”. Për mua, më 12 dhjetor 2010 ndodhi “farsa e zgjedhjeve”. “Lojë”  me zgjedhje ka edhe në vendet e tjera, por më dhemb që “vjedhja e votave”  përgjithësisht po vjen e po bëhet  një “specialitet shqiptar”. Problemi me zgjedhjet qëndron aty se ata që është dashur të zgjidhen i “kanë zgjedhur ata që do t’i zgjedhnin”.  

ER:Kemi pas shumë manipulime në këto zgjedhje. A po rrezikohet që të kontestohen këto zgjedhje?

STAVILECI:
Në pyetjen tuaj veç ka një gjykim se “kishte manipulime në zgjedhje”. Unë vetem se do të mund të shprehesha dakord me gjykimin tuaj. Trendi që të manipulohet, jo vetëm me
zgjedhjet, dhe papërgjegjësia për manipulime, ndërkohë që i “këndohet shtetit të së drejtës” dhe “sundimit të ligjit”, do të mund të na lënte  gjatë në “sallat e pritjes” para dyerve të organizatave ndërkombëtare, duke pritur anëtarësimin në to. Kontestimi ose jo i zgjedhjeve bëhet në raport me përmasat e manipulimeve të votave. Por, duket se kësaj rradhe janë ndërkombëtarët që, përkundër vërejtjeve të mëdha që kishin për procesin e zgjedhjeve, do të mund të rekomandojnë “përligjjen e tyre”. Natyrisht, se një qëndrim i tillë nuk do t’i pajtojë” të gjitha palët. Palët  që do t’i kontestojnë zgjedhjet do t’i kontestojë edhe institucionet e dala prej tyre dhe në këtë mënyrë kërcënon rreziku që Kosova të mos ketë institucione të gjithëpranuehsme që do të “qeverisnin në emër të popullit”, ashtu si mëson  “abeceda  e demokracisë”.     

ER: A e konsideroni si të dështuar këtë proces, apo duhet Kosova sa më parë t’i krijojë institucionet e saj për të vazhduar punën aty ku ka mbetur?

STAVILECI:
Po përsëris edhe një herë: se a është ose jo i dështuar ky proces zgjedhor varet nga përmasat e manipulimeve. Do të ishte përgjegjësi  nëse organet që i kanë mbikëqyrur zgjedhjet ta konsideronin të dështuar një proces në të cilin difektet nuk kishin   përmasat që do ta rrezikonin legjitimitetin e tij, por do të ishte papërgjegjësi e tyre nëse një proces të dështuar do ta quanin me një emër tjetër, prapa të cilit  do të fshehej  delegjitimiteti i tij.

Suksesi arrihet duke bërë atë që është e nevojshme

ER: Po flitet shumë për kalkulimet politike për ta krijuar qeverinë e re. Akademik Stavileci,  nga ana juaj si mendoni se do të duhej të ishte formula më e mirë qeverisëse?

STAVILECI:
Teorikisht, formulën më të mirë qeverisëse e përcaktojnë “shifrat” që dalin nga votat e qytetarëve.  Por, në rastin e Kosovës,  shtrohet pyetja se sa këto shifra objektivisht do të duhej të ishin  “i vetmi kriter”: e para, për shkak të dyshimeve të mëdha në procesin e  zgjedhjeve dhe, e dyta, për shkak të nevojës që formula qeverisëse të ndërtohet mbi bazën e  “veprimit të bashkuar” në kohë ende  “të mjegullta” për Kosovën dhe rreth Kosovës, kohë këto që kërkojnë një ngjeshje të rradhëve të brendshme për t’i dalë në krye detyrave që e presin Kosovën në një të ardhme jo shumë të largët për fatet e saj në të ardhmen.Suksesi arrihet duke bërë atë që është e nevojshme.    

ER:A mendoni se duhet të ketë një qeveri gjithëpërfshirëse, apo duhet të ndërtohen institucione normale demokratike duke i respektuar parimet kushtetuese?

STAVILECI:
Të pyesësh një  jurist se a duhet të  respektohen  parimet kushtetuese është njësoj sikur të pyesësh një  nënë  nëse  duhet dashur fëmijën  e vet. Normat dhe parimet kushtetuese përherë vendosen në krye. Përjashtimin e bëjnë kushtet dhe rrethanat në të cilat bëhet zbatimi i tyre dhe ato munden,  ndonjëherë, “të korrigjojnë” shkeljen e parimeve,  jo për
t’i vënë në pyetje zgjidhjet, por për t’i bërë ato  më të pranueshme për kushtet dhe rrethanat konkete. Përherë kam parapëlqyer më shumë qeveritë gjithëpërfshirëse për shkak të nevoajve  për t’ u shprehur me “një fjalor” në sfidat e kohës, pa prekur në autonominë e asnjërit  subjekt politik. Por, problemi që mbetet i hapur në ato kombinime është se a do të pranojnë të “hyjnë me një thes mollët dhe dardhat”. Partitë tona politike nuk duhet “të mbajnë duqe” , në mënyrë që gabimet e veta t’i qesin mbrapa e t’i fshehin, e gabimet e partive të tjera t’i lënë përpara, në mënyrë që t’i shohin. Për mua është i rëndësishëm një rend tjetër i veprimeve të partive tona: jo partia mbi të gjitha dhe para së gjithash, por shteti dhe kombi, sipër të gjithave. Më lejoni që, në këtë kontekst, të përmend dhe zhvillimet e fundit në Shqipëri. Po të respektohej një rend i tillë i veprimeve, sot në Shqipëri do të kishim një gjendje tjetër nga kjo që e kemi dhe që nuk na bën nder.    

Nuk parapëlqej të jem, as prokuror, as gjyqtar dhe as avokat i një lideri ose një partie
 
ER: Z. Stavileci, deri me tani lideri i LDK-së, z. Isa Mustafa, në një mënyrë i ka kontestuar zgjedhjet, ndërsa janë shtuar zërat nga ajo parti për zgjedhje të reja pas një viti. Si i vlerësoni këto deklarata dhe a do të jenë të dëmshme për vendin nëse shkohet me këtë logjikë?

STAVILECI:
Nuk parapëlqej të merrem me deklaratat e dikujt tjetër. Nuk parapëlqej të jem, as prokuror, as gjyqtar dhe as avokat i një lideri ose një partie. Kjo do të ishte e pafalenderueshme për një intelektual “pa parti”. Logjika nuk ndërtohet mbi bazën e deklaratave të këtij ose atij lideri. Logjikën e ndërton realiteti që na rrethon. Por, problemi me ne shqiptarët është se përherë na kanë munguar tri aftësi: e para, për ta kuptuar realitetin me të cilin jemi rrethuar; e dyta, për ta parë fuqinë tonë në raport me fuqinë e tjetrit dhe, e treta, për të mësuar se kush qëndron prapa objektivave tona. Se a do të ketë dhe se a mund të ketë zgjedhje të reja dhe se a janë ose nuk janë të dëmshme zgjedhjet e reja, nuk varet as prej deklaratës së një lideri apo një tjetri, sikurse nuk varet as nga mendimi i një opinionisti a një tjetri. E tëra varet dhe do të varet prej rrugëve nëpër të cilat do të ecim. Do të ishte e pafalshme që të ecim në një rrugë në mbarim të së cilës,  do të merrnim përgjigjen se  jemi në drejtim të gabuar. Eshtë kohë e fundit që në Kosovë të ecet nëpër një rrugë së cilës “i shihet fundi shtendërtimit”.      

E.R: A po ndiqet rruga e politikës së Shqipërisë në Kosovë. Kohëve të fundit edhe liderin e LDK-së, kanë filluar ta quajnë edhe si kopje e z. Rama të PS-së?

STAVILECI:
Nuk më takon mua, as të merrem me emra dhe as  të bëj krahasime në mes tyre. Unë kam mendimin tim dhe atë përherë e bëj publik. Kam shkruar shumë për Shqipërinë, sepse përherë e kam konsideruar strumbullarin rreth të cilit do të duhej “të silleshim”, por njëkohësisht kam adresuar shumë vërejtje në adresën e diplomacisë së saj.
Në lidhje me pyetjen tuaj, pjesën e parë të saj, mendoj se nëse “kemi ndjekur rrugën e politikës së Shqipërisë”, kryesisht kemi ndjekur “rrugën e gabueshme të saj”. Nga  Shqipëria “nuk kemi vjelur të mirat”. “Po rritemi” me gabimet e saj.    

Nëse bota “nuk sillet rreth nesh”, ne do te duhej “të silleshim rreth botës”.

ER:Akademik, ndër të tjera vendi ynë ka pësuar muajt e fundit edhe një rënie në politikën e saj në rrafshin ndërkombëtar. Kemi një kohë të gjatë që asnjë zyrtar i lartë perëndimor nuk e ka vizituar vendin tonë. A mund ta kompensojmë kohën e humbur?

STAVILECI:
Rënia e politikës në rrafshin ndërkombëtar është evidente. Kemi rënë edhe në “imazhin ndërkombëtar”. Prej kohës së shpalljes së pavarësisë, Serbia nuk është ndalur, ndërkohë që ne disa përgjigje i “kemi marrë me heshtje”. Natyrisht se mundësitë tona kanë qenë të kufizuara, por megjithate, nuk i kemi shfrytëzuar edhe ato mundësi që i kishim në dispozicion. E kam thënë edhe ndonjëherë tjetër : nëse bota “nuk sillet rreth nesh”, ne do të duhej “të silleshim rreth botës”. Nuk është shfrytëzuar tërë potenciali që kemi për të qenë më shumë të pranishëm në botë. Nuk kemi ditur ta materializojmë një mendim, sado qoftë vetëm këshilldhënës, të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë që të kishim  më shumë njohje ndërkombëtare.
Ju keni shtruar  një pyetje, përgjigjja në të cilën varet   kryesisht dhe në rradhë të parë, prej nesh se sa do “të lëvizim prej vendit” për ta kompensuar “kohën e humbur”, edhe pse ka, një sikur bindje, se koha që  humbet, nuk kthehet më.         

ER:Po flitet se janë dëmtuar shumë raportet me ndërkombëtarët. Si i shihni Ju këto raporte?

STAVILECI:
Edhe pse i shpallur si shtet i pavarur dhe sovran, tash tre vjet më parë, Kosova vazhdon “të mbahet me infuzion” nga ndërkombëtarët. Mungesa e veprimeve të institucioneve të Kosovës  në “drejtimin e duhur” ka ndikuar jo në “prishjen e raporteve”, por në “ftohjen e tyre” me ndërkombëtarët. Mirëpo, këtu duhet patur parasysh edhe një fakt tjetër: sa kanë ndihmuar vetë ndërkombëtarët që “të ecet në drejtimin e duhur”. Ata prej kohës së vendosjes  në Kosovë,   përherë kanë qenë më shumë të interesur “për ta ruajtur gjendjen” se sa për ta ndryshuar në “më të mirë atë”, ndërkohë që ne na kanë “përkundur në djep”. Se kur do të dalim prej “djepit” të tyre, nuk do të varet prej “atij që përkund djepin”, por prej “atij që përkundet në djep”.

ER:Z. Stavileci, Kosova është duke u sfiduar edhe më raportin për Kosovën të Dick Martit. Si e vlerësoni këtë raport, dhe si duhet të jetë pozicioni i Kosovës?

STAVILECI:
Eshtë e vërtetë se Kosova është sfiduar me raportin e Dick Martit.Janë bërë shumë vlerësime kuturu, edhe prej njerëzve që nuk e kanë lexuar fare raportin. Ndërkohë, Dick Marti dha një intervistë të gjatë për “të sqaruar” raportin e tij dhe për të “na bindur” se

është “mik i shqiptarëve”. Mirëpo, ai ndoqi parimin “qesh e ngjesh” , pa hequr dorë nga akuzat që i bën, duke  irrituar shqiptarët përgjithësisht. Në intervistë ai flet për “zhdukjen e  gjurmave”, duke menduar se “ky fakt” do të jetë i mjaftueshëm që “të shfajsohet” nëse hulumtimet eventuale konstatojnë se “nuk kishte ndodhur trafikimi i organeve”. Pati opinionistë që thanë se “Marti po tërhiqet”, pa vra mendjen se ai kishte një motiv për ta shkruar raportin.  Pozicioni më i mirë është përdorimi i forcës së argumenteve, e jo i argumenteve të forcës. Kërkesa për të zhvilluar hetimet përbën shkallën më të lartë të gatishmërisë së shqiptarëve për “t’u ballafaquar me të vërtetën”, por edhe për “të arritur te e vërteta”, se bëhet fjalë për një spekulim të llojit të veçantë për të dëmtuar imazhin e luftës dhe  të UCK-së.     

ER:Sa e ka dëmtuar Kosovën ky raport?

STAVILECI:
Së pari, e ka dëmtuar në masën që është bërë “temë” për të lënë anash ose për “të harruar” shumë probleme me të cilat ballafaqohet sot Kosova në forcimin e shtetndërtimit. Së dyti, e ka dëmtuar në perceptimin e një pjese të opinionit të huaj në disa vende  për Kosovën dhe shqiptarët përgjithësisht që mbaheshin të rezervuara dhe që vazhdojnë të jenë të rezervuara karrshi pavarësisë së Kosovës. Së treti, e ka dëmtuar në “imazhin ndërkombëtar” të saj.Kosova duhet të ruhet që bota të mos i bëjë një “trajtim të keq”. Kur bota një herë të “trajton keq”, kërcënon me rrezikun që në atë mënyrë   “të trajtojë përherë”.

Përherë kam mbajtur qendrim të rezervuar ndaj bisedimeve
-----------------------------------------------------------------------
ER: Z. Stavileci, priten bisedime të quajtura teknike me Serbinë, si i vlerësoni këto bisedime dhe a mendoni se mund të bisedohet me shtetin serb?

STAVILECI:
Unë përherë kam mbajtur qëndrim të rezervuar ndaj bisedimeve me serbët, sepse ata janë më shumë të njohur për të nxitur mosmarrëveshje se sa për të lidhur marrëveshje. Këtë rezervë e kam patur edhe në kohën e veprimit të G-l5-it para luftës, edhe për negociatat e Vjenës, e kam edhe tash. Përherë kam menduar se nuk mund dhe nuk duhet të zhvillohen biseda të pabarabarta, se nuk mund dhe nuk duhet të zhvillohen biseda nëse  palët nuk kanë respekt të ndërsjellë dhe se nuk mund dhe nuk duhet të zhvillohen biseda në të cilat do të mund të bëheshin koncesione në dëm të një pale dhe për përfitime të një pale tjetër.     

ER: A duhet vënë kushte Serbisë për këto bisedime?

STAVILECI:
Përpara kësaj duhet çmuar se a do të duhej fare të zhvillohen  bisedimet. Nëse do të çmohej se do të duhej të kishte bisedime, do të duhej të merreshin parasysh edhe disa
momente që do të mund t’i kushtëzonin ato. Për mua bisedimet nuk do të duhej të zhvilloheshin: pa u njohur pavarësia e Kosovës nga ana e Serbisë, sepse bisedimet do të ishin krejtësisht të pabarabarta; nuk do të duhej të zhvilloheshin pa u ndëshkuar Serbia për dëmët e luftës, sepse ato do të “niseshin nga e para”,  sikur asgjë të mos kishte ndodhur më parë në Kosovë;  pa iu kompensuar Kosoëvs dëmet e luftës, sepse do të  manipulohej se në Kosovë kishte ndodhur konflikt, e jo luftë, me pasoja shumë të rënda për Kosovën dhe shqiptarët; pa iu garantua Kosovës shtrirja e plotë e qeverisjes në veriun e Kosovës, sepse ç’ kuptim do të kishte pavarësia e Kosovës sikur në bisedime të hapej “çështja e veriut”.   

ER: Z. Stavileci cili është mesazhi juaj për politikanët dhe qytetarët e Kosovës?

STAVILECI:
Momenti është shumë i ndjeshëm, sepse gjithë koha që po e jetojmë është e ndjeshme.
Fati i shoqërisë është që të ecë përpara, të mos qëndrojë në vend, aq më pak “të shkojë mbrapa”. Edhe Kosova duhet që të ecë përpara, të mos qëndrojë “në vend” dhe që “të mos kthehet mbrapa”.   
Për politikanët kam një mesazh shumë të drejtpërdrejt: ta  respektojnë njëri-tjetrin, sepse Kosova nuk është e asnjërit prej tyre, por e të gjithëve dhe këtë do të duhej ta kishin parasysh kur të marrin vendime të rëndësishme për Kosovën.
Nëse e konsiderojnë veten “përfaqësues të popullit”, të mendojnë më shumë për popullin se sa për veten. Madje, kur të vendosin “në emër të popullit”, ta bëjnë këtë në “konsulltim me popullin”. Më së lehti është “t’ia vesh zjarrin shtëpisë sate” e mandej për këtë ta fajsosh “fqinjin e parë”. Mendoj se politikanët tonë do të duhej të nxjerrnin shumë mësim nga “shpërthimet e fundit në Shqipëri”, në mënyrë që, në asnjë variant, të mos lejonin  që ato  të “na përsëriteshin”në Kosovë.   
Për qytetarët e Kosovës kam një porosi që të jenë të kujdesshëm që të dallojnë vlerat nga antivlerat në shoqëri. Kam edhe një këshillë  : që  të kryejnë detyrimet
ndaj shtetit, sepse shteti nuk ndërtohet vetëm duke kërkuar për veten të drejtat dhe realizimin e tyre, por edhe duke përmbushur detyrimet ndaj tij.Shteti, nga ana tjetër, do të duhej shtetasve t’u siguronte dhe garantonte liritë dhe të drejtat themelore.